Tìm hiểu amidan là gì? Những bệnh lý thường gặp và các phòng ngừa

October 12, 2020

“Amidan là gì? Có vai trò gì với sức khỏe con người?” là vấn đề được nhiều độc giả quan tâm và tìm hiểu. Cần khẳng định rằng, amidan là cơ quan góp phần bảo vệ cổ họng khỏi các tác nhân gây bệnh đường hô hấp. Chủ động tìm hiểu về amidan và các bệnh lý thường gặp để có biện pháp phòng ngừa hợp lý qua bài viết sau đây.

Amidan là gì? Phân loại amidan trong khoang miệng
Amidan là gì? Phân loại amidan trong khoang miệng

Amidan là gì?

Amidan là một thuật ngữ chuyên ngành chỉ các tổ chức lympho (hay còn gọi là các hạch bạch huyết), tên tiếng anh gọi là Tonsils. Ở trạng thái bình thường, các tổ chức này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi sự tấn công của các tác nhân đường hô hấp.

Mỗi amidan sẽ có một mô tương tự như hạch bạch huyết, bao phủ bên ngoài bởi các lớp niêm mạc màu hồng. Chạy qua các lớp niêm mạc này sẽ có các hố, hay còn gọi là crypts. Có thể nhìn rõ hai khối amidan này khi há miệng to với vị trí ngay sau miệng và ở hai bên thành họng.

Cấu tạo của amidan

Để biết “amidan là gì?”, cần đào sâu và hiểu rõ về cấu tạo của amidan nói chung và các cách phân loại cụ thể. Theo quy trình giải phẫu trong y học, đi sâu từ ngoài vào trong sẽ nhận thấy 3 lớp cấu tạo của amidan như sau:

Bên cạnh 3 lớp cấu tạo của bản của amidan. Để rõ hơn “amidan là gì”, cùng tìm hiểu cụ thể về các khối amidan bao quanh cửa hầu, xếp thành vòng kín trong khoang miệng, bao gồm amidan vòm (AV); amidan vòi; amidan khẩu cái; amidan lưỡi.

Amidan vòm (AV)

Đây là hạch bạch huyết lớn lớn nhất của cơ thể với vị trí đặc biệt phía trên vòm họng. Nó phát triển theo thành họng sau mũi và có khối hình tam giác. Vị trí này cũng thường xuyên bị tác động bởi các tác nhân xâm nhập từ môi trường ngoài. Quan sát bằng mắt thường khó để nhìn thấy amidan vòm do vị trí nằm khá đặc biệt và khuất.

Ở thể trạng bình thường, amidan vòm có khả năng ngăn chặn tấn công của các tác nhân đường hô hấp khá mạnh do diện tích tiếp xúc tương đối lớn. Trong quá trình hô hấp thông thường, không khí muốn vào phổi cần phải đi qua “màng lọc” amidan vòm nên đây được coi là vị trí tương đối quan trọng.

Do đó, các bệnh lý đường hô hấp cũng thường xuất phát từ khu vực này và lây lan sang các khu vực lân cận nếu không xử lý kịp thời.

Amidan vòi

Khối amidan này là tổ chức chứa ít tế bào lympho nhất và cũng không có chức năng gì đặc biệt nên hiếm khi được nhắc đến khi tìm hiểu về “amidan là gì”. Thực chất, amidan vòi được chia thành 2 bên trái, phải ngay bên dưới vòi Eustache (hay còn gọi là vòi nhĩ).

Amidan khẩu cái

Đây là khối amidan có kích thước lớn nhất (các tổ chức lympho kích thước lớn). Cụ thể, amidan khẩu cái được bao bọc bởi một lớp bao bọc, với mục đích ngăn cách với các cơ quan khác trong họng.  

Có thể quan sát thấy vị trí hốc amidan này bằng mắt thường. Đây cũng là nơi diễn ra chức năng miễn dịch của amidan.

Amidan là gì? Amidan là hàng rào miễn dịch phòng tránh các bệnh lý hô hấp
Amidan là gì? Amidan là hàng rào miễn dịch phòng tránh các bệnh lý hô hấp

Amidan lưỡi

Như tên gọi của nó, amidan lưỡi có vị trí ngay đáy lưỡi, thường bao gồm 6-9 mô lympho liên kết với nhau. Khối amidan này thường ít được chú ý do phát triển mạnh trong độ tuổi 1-2 và tối đa trong độ tuổi 4-7, càng lớn khối amidan càng teo nhỏ lại.

Tuy nhiên, khối amidan lưỡi có mối liên hệ chặt chẽ với amidan vòm họng nên các bệnh lý xảy ra tại lưỡi rất dễ lây lan xuống vòm họng và ngược lại.

Amidan có tác dụng gì?

Trên cơ thể, mỗi bộ phận, cơ quan khác nhau đều có những vai trò, nhiệm vụ riêng đảm bảo sự phát triển chung. Vậy, chức năng của amidan là gì? Ở trạng thái khỏe mạnh, amidan đóng vai trò “hàng rào miễn dịch” của cơ thể.

Khi có sự tấn công của các tác nhân xâm nhập từ bên ngoài, amidan có thể tiết ra các kháng thể (protein) và các lympho bào để nhận diện chúng và bảo vệ cơ thể. Trong đó, khối amidan quan trọng nhất phải kể đến amidan vòm – bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân hô hấp nhiều lần.

Ngoài ra, xét về cấu tạo amidan còn có một số tế bào bạch cầu có vai trò quan trọng như sau:

Về cơ chế gây bệnh tại amidan, trước hết khi các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào đường hô hấp, sẽ đi qua amidan vòm họng. Tại đây, khi có tín hiệu tác động từ các tác nhân gây bệnh, khối amidan sẽ sản sinh ra kháng thể bảo vệ cơ thể. Chúng được nhân lên, phân bố rộng khắp cơ thể, tập trung nhiều nhất ở niêm mạc mũi họng.

Cơ thể sẽ luôn có hệ thống miễn dịch tự động khi có tác nhân xâm nhập từ môi trường ngoài. Đặc biệt ở lứa tuổi 4-10, thời điểm amidan đang phát triển mạnh nhất và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe cho trẻ tốt nhất.

Những bệnh lý thường gặp tại amidan

Khi lượng tác nhân từ môi trường bên ngoài tăng đột biến khiến hai khối amidan không thích ứng kịp có thể gây ra một số bệnh lý thông thường. Tìm hiểu kỹ thông tin về các bệnh lý thường gặp sẽ giúp người đọc có biện pháp phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe tốt nhất.

Vậy, những bệnh lý liên quan đến amidan là gì? Một số bệnh lý hô hấp hay gặp nhất phải kể đến:

Bệnh viêm amidan

Viêm amidan là bệnh lý phổ biến nhất. Đây là tình trạng nhóm tác nhân đường hô hấp tấn công lớp niêm mạc amidan phía sau thành họng, gây ra các biểu hiện: sưng đau cổ họng, phù nề, xung huyết, khó thở, nghẹn họng,… Nghiêm trọng hơn, tại hai khối amidan có thể hình thành các lớp mủ trắng.

Viêm amidan diễn tiến theo hai giai đoạn:

Để điều trị hiệu quả và dứt điểm, người bệnh cần đi thăm khám ngay khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường tại đường hô hấp. Không tự ý dùng thuốc hoặc điều trị theo đơn thuốc của người khác, tránh trường hợp không đúng người đúng bệnh dẫn đến biến chứng khó lường.

Tình trạng áp xe peritonsillar

Áp xe peritonsillar là một bệnh lý khác giải đáp cho vấn đề “Những bệnh lý thường gặp của amidan là gì?”. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là nhiễm khuẩn, thường chỉ xuất hiện một bên. Hiện tượng này thường xuất hiện sau một quá trình viêm nhiễm hoặc là bệnh lý tự khởi phát do các nguyên nhân khác nhau

Amidan là gì? Các bệnh lý amidan gây nguy hiểm cho người bệnh
Amidan là gì? Các bệnh lý amidan gây nguy hiểm cho người bệnh

Nếu không điều trị kịp thời, kích thước của khối áp xe to dần sẽ gây ra nhiều biểu hiện khó chịu ở người bệnh như mệt mỏi, đau nhức toàn thân, suy nhược cơ thể. Để điều trị tình trạng này, người bệnh cần đi khám và điều trị theo phác đồ thuốc kháng sinh của bác sĩ chuyên môn.

Ung thư amidan

Bệnh lý nguy hiểm nhất của amidan là gì? Một bệnh lý cần cảnh giác đó là ung thư amidan. Bệnh lý này thường xuất phát từ các tế bào bên trong amidan, nhiều nhất ở vùng amidan khẩu cái. Hầu hết đều hình thành từ ung thư các biểu mô tế bào gai (tại các mô niêm mạc miệng). Thậm chí còn có thể xuất hiện ung thư hệ thống miễn dịch (u lympho amidan).

Bệnh ung thư amidan là bệnh lý nguy hiểm, không thể trị khỏi hoàn toàn, chỉ có thể áp dụng các biện pháp cải thiện triệu chứng và duy trì sự sống cho người bệnh.

Cách phòng ngừa và bảo vệ amidan cần biết

Sau khi tìm hiểu về “amidan là gì”, có thể khẳng định rằng amidan đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đường hô hấp. Do đó, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa một số bệnh lý tại amidan, cụ thể như sau:

Amidan là gì? Thăm khám thường xuyên ngăn ngừa bệnh hô hấp
Amidan là gì? Thăm khám thường xuyên ngăn ngừa bệnh hô hấp

Bài viết trên đã cung cấp cho người đọc những thông tin cơ bản về vấn đề “amidan là gì?”. Đây là cơ quan đóng vai trò quan trọng với sức khỏe người bệnh nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mắc các bệnh lý hô hấp. Chủ động đi thăm khám khi có các dấu hiệu bất thường sẽ ngăn ngừa được tình trạng bệnh diễn tiến nặng hơn.

Về tác giả: THẠC SĨ BÁC SĨ NGUYỄN THỊ TUYẾT LAN

Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan là người thầy thuốc của nhân dân tài đức vẹn toàn, cống hiến hết mình cho nền Y học cổ truyền trong suốt 40 năm. Bác sĩ Tuyết Lan hiện đang giữ chức vụ Giám đốc cố vấn chuyên môn đa khoa: Tai Mũi Họng và Tiêu Hóa tại SuckhoeVN - Blog Sức khỏe Việt Nam.
Hội tụ ở bác sĩ không chỉ là tư chất thông minh, sâu y lý - giỏi y thuật mà còn là một trái tim giàu y đức. Nhờ vậy, bác sĩ Tuyết Lan đã giúp hàng triệu bệnh nhân thoát khỏi nỗi ám ảnh của bệnh tật.
Liên hệ nhận tư vấn trực tiếp miễn phí từ bác sĩ: https://suckhoevn.webflow.io/thac-si-bac-si-nguyen-thi-tuyet-lan
Hashtag: #bacsinguyenthituyetlan, #bacsituyetlan, #thacsibacsituyetlan, #covansuckhoevn, #giamdoccovansuckhoevn, #nguyenthituyetlan, #tuyetlansuckhoevn

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Làm sao hết nghẹt mũi? - 13 biện pháp tại nhà hiệu quả nhất

Làm sao hết nghẹt mũi? - 13 biện pháp tại nhà hiệu quả nhất

Làm sao để hết nghẹt mũi hiệu quả ngay tại nhà? Khi niêm mạc mũi bị sung huyết và dịch nhầy đường hô hấp tắc nghẽn lại thì sẽ gây ra triệu chứng nghẹt mũi.

[Nghẹt mũi] Nguyên nhân và cách điều trị an toàn, dứt điểm

[Nghẹt mũi] Nguyên nhân và cách điều trị an toàn, dứt điểm

Nghẹt mũi là tình trạng tắc nghẽn một hoặc cả 2 bên lỗ mũi do sưng viêm lớp màng lót trong khiến dịch nước mũi bị ứ đọng. Nếu để lâu, tình trạng này có thể

[Bật mí] Những cách trị sổ mũi hiệu quả cho người lớn và trẻ em

[Bật mí] Những cách trị sổ mũi hiệu quả cho người lớn và trẻ em

‍Các cách trị sổ mũi như dùng thuốc tây, thuốc đông y hay mẹo dân gian đều mang lại những hiệu quả cải thiện nhất định. Tuy nhiên, mỗi phương pháp điều trị này

[Sổ mũi] Cảnh báo nhiều bệnh nguy hiểm và cách chữa dứt điểm

[Sổ mũi] Cảnh báo nhiều bệnh nguy hiểm và cách chữa dứt điểm

Hầu hết mọi người đều từng gặp phải tình trạng sổ mũi, thậm chí cảm thấy khó chịu, bất tiện do nước mũi xuất hiện quá nhiều. Đa phần mọi người cho rằng...

[Chuyên gia giải đáp] Viêm mũi dị ứng có lây không?

[Chuyên gia giải đáp] Viêm mũi dị ứng có lây không?

Viêm mũi dị ứng có lây không là câu hỏi rất nhiều người bệnh quan tâm. Để xét bệnh có yếu tố lây nhiễm hay không thì phải căn cứ vào tác nhân dẫn đến bệnh.

[Chuyên gia tư vấn] Viêm mũi dị ứng nên ăn gì, kiêng gì?

[Chuyên gia tư vấn] Viêm mũi dị ứng nên ăn gì, kiêng gì?

Viêm mũi dị ứng nên ăn gì, kiêng gì? Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hiệu quả của thuốc điều trị và đẩy nhanh khả năng phục hồi

Trang chủgiới thiệuliên hệ